Jaarverslag 2025

In het jaar 2025 hebben we drie keer een bezoek aan Gambia gebracht. De eerste keer was van 17 februari tot en met 3 maart, het tweede bezoek was van 21 mei tot met 4 juni en de derde reis was van 29 oktober tot en met 12 november.

In 2025 konden wij opnieuw rekenen op de professionele inzet van Mr. Petero Mendy, verpleegkundige van de medische post in Naneto Seyoni, en zijn assistente Ms. Amie Sanyang. De organisatorische coördinatie werd verzorgd door Mr. Yusupha Jatta, onze lokale contactpersoon. Zijn werkzaamheden zijn essentieel, aangezien wij zelf slechts enkele weken per jaar in Gambia aanwezig zijn. De medische post vervult een centrale functie voor Naneto Seyoni en de omliggende dorpen. Het gebied ligt op het platteland nabij de zuidgrens met Senegal, waar medische voorzieningen beperkt en vaak moeilijk bereikbaar zijn. In 2025 registreerde de post 4.835 consulten: 1.033 mannen, 2.333 vrouwen, 790 jongens en 679 meisjes. In 2024 registreerde de medische post nog 5.575 patiënten. De teruggang in 2025 is te verklaren doordat de medische post in januari en februari gesloten was in verband met de renovatie. De meest voorkomende gezondheidsklachten betroffen verkoudheden en longontstekingen. Daarnaast werden frequent gevallen van malaria, huidaandoeningen, diarree, oor- en oogaandoeningen en tandproblemen behandeld. Deze cijfers bevestigen de blijvende noodzaak en relevantie van de medische post voor de lokale gemeenschap.

Het dak van de medische post verkeerde lange tijd in zeer slechte staat. Lekkages en beschadigde plafonds maakten duidelijk dat renovatie onvermijdelijk was. In 2023 ontvingen wij hiervoor een gerichte sponsorbijdrage, waarmee de eerste stap werd gezet. Toen eind 2024 ook de resterende fondsen waren ingezameld, kon de aannemer daadwerkelijk aan de slag. Begin 2025 werd het vernieuwde dak opgeleverd. In februari volgde een feestelijke heropening van de medische post, waarbij wij aanwezig mochten zijn en symbolisch het lint doorknipten. Ook de watervoorziening vroeg om een structurele oplossing. Het water uit de bestaande put bleek van onvoldoende kwaliteit. In samenwerking met de Nursery School, die op hetzelfde terrein is gevestigd, werd daarom een nieuwe borehole geslagen en voorzien van een pomp. Sindsdien beschikken zowel de school als de medische post over schoon en betrouwbaar (drink)water. Tijdens de heropeningsceremonie werd de nieuwe borehole officieel in gebruik genomen. De bijeenkomst bracht vertegenwoordigers uit het dorp, de dorpsraad, de Alkalo en omliggende medische posten samen. In hun toespraken benadrukten zij de waarde van de samenwerking en de gezamenlijke inzet voor betere voorzieningen. Ook wij spraken kort, waarbij we de hechte band met het dorp en de betrokkenheid van alle partners bij de medische post benadrukten.

In 2023 begon het dorp op eigen initiatief met de bouw van een kleine kraamkliniek, direct naast de medische post. Al in een vroeg stadium vroegen zij ons om ondersteuning, maar dat bleek op dat moment niet haalbaar. Onze beschikbare middelen waren volledig bestemd voor de renovatie van de medische post, een project dat toen al onze aandacht en financiering vereiste. Terwijl de bouw vorderde, werd duidelijk dat het dorp een externe sponsor had gevonden om de kraamkliniek mogelijk te maken. Hoewel nog niet bekend was wie deze sponsor precies was, waren wij verheugd te zien dat het initiatief hierdoor toch kon worden voortgezet. De planning is dat de kraamkliniek begin 2026 gereed zal zijn en officieel wordt geopend. Tijdens ons bezoek in februari 2026 zullen wij contact zoeken met de betrokken sponsoren. In de eerste plaats om hen te bedanken voor hun bijdrage aan dit belangrijke project, dat de zorg voor moeders en pasgeborenen in het dorp aanzienlijk zal verbeteren. Daarnaast willen we de gelegenheid benutten om de relatie te versterken en te verkennen hoe we in de toekomst gezamenlijk kunnen optrekken in verdere ontwikkelingen voor de gemeenschap.

In 2022 werd een eerste stap gezet richting de verzelfstandiging van de medische post. Het doel is om het beheer volledig over te dragen aan de gemeenschap van Naneto Seyoni. Daarvoor is een lokaal bestuur nodig dat de verantwoordelijkheid van ons overneemt. Via het Ministerie van Justitie in Banjul ontvingen wij een format voor de statuten van de op te richten lokale stichting. In samenwerking met de Alkalo en het Village Development Committee benaderden wij vervolgens een aantal dorpsbewoners om zitting te nemen in dit bestuur. Ook werden de taken en verantwoordelijkheden uitgebreid besproken. In 2023 is dit proces verder uitgewerkt. Het is een traject dat veel tijd vraagt en langs verschillende schijven loopt. Persoonlijk contact met de dorpsvertegenwoordigers is daarbij essentieel, maar omdat wij slechts enkele keren per jaar in Gambia zijn en niet altijd iedereen beschikbaar is, verloopt dit proces noodzakelijkerwijs langzaam. In 2024 kwamen de verzelfstandigingsplannen tijdelijk stil te liggen, omdat de renovatie van de medische post nog niet was afgerond. Begin 2025 werd deze renovatie voltooid, waardoor het traject weer kon worden opgepakt. Op zondag 1 juni 2025 ondertekenden de bestuursleden van de lokale stichting de oprichtingsakte. Daarmee neemt de lokale stichting de exploitatie van de health post in Naneto Seyoni officieel van ons over. Binnen een periode van vijf jaar zullen wij ons financieel terugtrekken en zal het lokale bestuur de medische post volledig zelfstandig moeten runnen. In de komende tijd gaan wij samen met hen verschillende mogelijkheden ontwikkelen om inkomsten te genereren en zo de continuïteit van de health post te waarborgen. In de loop van 2026 wordt dit verder uitgewerkt.

Het streven is dat het dorp op termijn de volledige verantwoordelijkheid voor de medische post draagt. Dat houdt in dat de gemeenschap zelf zal instaan voor onder meer de salarissen van het medisch personeel, de aanschaf van medicijnen en het onderhoud van de gebouwen. In 2024 is de bestaande Memorandum of Understanding (MOU) met de lokale overheid verlengd. Deze overeenkomst, die vijf jaar geldig is, regelt de officiële registratie van de medische post en legt de onderlinge afspraken vast. Bij de herziening van de MOU wilden wij opnemen dat de overheid de salarissen van het medisch personeel structureel zou overnemen. De lokale overheid nuanceerde dit echter: men zou de salarissen betalen wanneer er voldoende middelen beschikbaar zijn, of men zou een verpleegkundige plaatsen die op de loonlijst van de overheid staat. In de praktijk bleek dat er noch budget, noch een beschikbare verpleegkundige was. Daarom is in de MOU vastgelegd dat de overheid verantwoordelijk is voor de personele zaken, voor zover dit uitvoerbaar is. Totdat deze voorwaarden daadwerkelijk kunnen worden ingevuld, blijven wij verantwoordelijk voor het betalen van de salarissen. Het is een tijdelijke, maar noodzakelijke tussenfase op weg naar volledige lokale zelfstandigheid van de medische post.

Een belangrijk onderdeel van de verzelfstandiging van de medische post is het ontwikkelen van een duurzame inkomstenbron voor het dorp. Ook wanneer de overheid in de toekomst mogelijk de salarissen van het medisch personeel op zich neemt, blijven er kosten bestaan voor onder meer medicijnen en onderhoud. De bijdragen van patiënten – voor consulten en medicatie – vormen een basis, maar zijn onvoldoende om de exploitatie volledig te dekken.

Om aanvullende inkomsten te genereren, hebben wij samen met het dorp plannen uitgewerkt voor de aanleg van een (moringa)boomgaard. Tijdens de gesprekken bleek dat men de tuin graag wil uitbreiden met andere fruitbomen, zoals sinaasappel- en citroenbomen. Deze gewassen zijn van waarde voor de gemeenschap en kunnen bovendien inkomsten opleveren door verkoop op de markt. In 2023 gaf de Alkalo (het dorpshoofd) toestemming om de tuin aan te leggen op het terrein van de medische post en de nabijgelegen school. Omdat in 2024 veel aandacht uitging naar het vinden van een aannemer en het opstarten van de renovatie, kwam de aanleg van de tuin tijdelijk op de achtergrond. Het dorp is in die periode wel begonnen met het opschonen van het terrein, dat vroeger dienstdeed als groentetuin maar al jaren braak lag. Voor de nieuwe boomgaard is een stevige omheining noodzakelijk, zodat geiten en andere dieren de jonge aanplant niet kunnen beschadigen. De dorpsbewoners nemen het grootste deel van de werkzaamheden en het beheer voor hun rekening. Voor de aanleg van het hekwerk zullen wij nog fondsen moeten werven. In juni spraken wij met een dorpsvertegenwoordiger die veel ervaring heeft met de aanleg van lokale tuinen. Hij adviseerde ons over de praktische vereisten en stelde een offerte op. In de loop van 2026 zullen wij deze plannen verder uitwerken in een sponsorplan, zodat we gericht fondsen kunnen werven voor de realisatie van de boom- en groentetuin.

Een terugkerend aandachtspunt is de herstart van het mental home, dat voorheen in Busura was gevestigd. Voor een nieuwe locatie is eerst geschikte grond nodig. De aanschaf van land is echter kostbaar, terwijl dorpen in het verleden vaak kosteloos grond beschikbaar stelden voor voorzieningen zoals een mental home of een medische post. Inmiddels zijn de meeste gemeenschapsgronden toegewezen en zijn we afhankelijk van particuliere eigenaren die bereid zijn hun grond voor een bescheiden bedrag te verkopen. Door de toenemende commerciële druk – met name door ontwikkelaars en buitenlandse investeerders – is die bereidheid vrijwel verdwenen. De vraag naar land is groot, wat de prijzen opdrijft en onderhandelingen bemoeilijkt.

De Marabout voert hierover overleg met de Alkalo (het dorpshoofd) en andere invloedrijke dorpsleden. Wij zijn bij meerdere gesprekken aanwezig geweest om de noodzaak van een nieuw mental home te benadrukken. Hoewel de gesprekken in de lokale taal plaatsvinden en wij deze niet kunnen volgen, merken we dat onze aanwezigheid wordt gewaardeerd en bijdraagt aan de ernst waarmee het onderwerp wordt besproken. Wanneer de Marabout uiteindelijk een stuk grond toegewezen krijgt, kan hij een groot deel van de bouw zelf realiseren. In Gunjur is hij al begonnen met het maken van de bouwblokken voor de nieuwbouw. We hadden gehoopt in de loop van 2025 meer vooruitgang te boeken, maar dat is helaas nog niet gelukt. Voor 2026 staat dit onderwerp opnieuw hoog op onze prioriteitenlijst. De voortgang hangt af van veel factoren buiten onze invloedssfeer, maar we blijven ons onvermoeid inzetten om dit project van de grond te krijgen.

In 2025 heeft het bestuur meerdere vergaderingen gehouden, zowel fysiek als online. Het jaar kenmerkte zich door positieve ontwikkelingen die in 2026 verder worden voortgezet. Wij spreken onze waardering uit voor iedereen die in 2025 steun heeft verleend of belangstelling heeft getoond voor ons werk in Naneto Seyoni. Ook in 2026 hopen wij opnieuw op uw betrokkenheid te mogen rekenen.

Een kort overzicht van onze plannen voor 2026:

• Intensivering contact met lokaal bestuur;
• Verdere ontwikkeling tuinproject;
• Aankoop grond voor nieuwe mental home in Gunjur.
• Bouw scheidingsmuur tussen school en medische post (noodzakelijke vereiste door Gambiaanse overheid)
• Eigen toegangspoort medische post

Wilfried Holtus, voorzitter

Stichting Huis van Marabout - Gambia